به گفته سه منبع آگاه، زمان مورد نیاز ایران برای ساخت بمب هستهای از تابستان گذشته تغییری نکرده است؛ دورهای که پس از حملات آمریکا و اسرائیل در جنگ ۱۲روزه ماه ژوئن، این زمان به حدود ۹ ماه تا یک سال افزایش یافته بود.
پیش از آن، ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا حاکی از آن بود که ایران میتواند ظرف حدود سه تا شش ماه مواد لازم برای ساخت یک سلاح هستهای را تولید کند.
این برآوردها حتی پس از جنگ ۴۰ روزهای که از نهم اسفندماه گذشته آغاز شد و به گفته واشنگتن با هدف جلوگیری از دستیابی ایران به بمب هستهای صورت گرفت، در کلیت خود بدون تغییر باقی مانده است.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
در حالی که اسرائیل در جریان این حملات برخی تأسیسات مهم هستهای را هدف قرار داد، تمرکز اصلی عملیات آمریکا بر اهداف نظامی متعارف، ساختار فرماندهی و زیرساخت صنعتی نظامی ایران بود.
تمرکز حملات و محدودیت اثرگذاری
به گزارش رویترز، یکی از دلایل ثابت ماندن این ارزیابیها، جهتگیری کارزار نظامی اخیر است. به گفته منابع رویترز، حملات آمریکا مستقیماً برنامه هستهای را در اولویت قرار نداده و بیشتر بر تضعیف توان نظامی و دفاعی ایران متمرکز بوده است.
در همین حال، برخی تحلیلگران معتقدند پس از حملات شدید در جریان جنگ ۱۲ روزه به مراکز کلیدی مانند نطنز، فردو و اصفهان، دیگر اهداف عمدهای که بتوانند بهراحتی مورد حمله قرار گیرند، باقی نماندهاند. این موضوع میتواند توضیحی برای محدود بودن اثرگذاری حملات اخیر بر برنامه هستهای ایران باشد.
اریک بروئر، تحلیلگر ارشد پیشین اطلاعاتی آمریکا، در این زمینه گفته است که تغییر نکردن ارزیابیها غیرمنتظره نیست، زیرا حملات اخیر اولویت خود را بر اهداف هستهای نگذاشته بودند.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
این تحلیلگر اطلاعاتی تأکید کرده است که ایران بهنظر همچنان تمامی مواد هستهای خود را در اختیار دارد و این مواد احتمالاً در عمق تأسیسات زیرزمینی نگهداری میشوند؛ تأسیساتی که دسترسی به آنها برای تسلیحات متعارف دشوار است.
ابهام درباره ذخایر اورانیوم ایران
یکی از مهمترین نکات گزارش رویترز، ابهام درباره محل نگهداری ذخایر اورانیوم با غنای بالا در ایران است. به گفته آژانس بینالمللی انرژی اتمی، حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد همچنان در اختیار ایران است، اما این نهاد تاکنون نتوانسته محل نگهداری آن را دقیقاً راستیآزمایی کند.
بر اساس این ارزیابی، احتمال میرود نیمی از این ذخایر در یک مجموعه تونلی زیرزمینی در مرکز تحقیقات هستهای اصفهان نگهداری شود، اما از زمان تعلیق بازرسیها، امکان راستیآزمایی این موضوع وجود نداشته است. طبق برآورد نهاد ناظر هستهای سازمان ملل، این میزان اورانیوم، در صورت غنیسازی بیشتر، برای ساخت حدود ۱۰ بمب هستهای کافی خواهد بود.
بیشتر بخوانید: ذخایر اورانیوم پنهان؛ بنبست اصلی پایان جنگ ایران و آمریکا
این واقعیت، به گفته منابع رویترز، نشان میدهد که برای وارد کردن ضربهای جدی به برنامه هستهای جمهوری اسلامی، نابودی یا خارج کردن این ذخایر از ایران ضروری خواهد بود.
گزینههای پرریسک و اهداف راهبردی آمریکا
در همین راستا، مقامهای آمریکایی در هفتههای اخیر گزینههایی را بررسی کردهاند که میتواند تأثیر بیشتری بر برنامه هستهای ایران بگذارد. از جمله این گزینهها، عملیات زمینی برای دستیابی به ذخایر اورانیوم با غنای بالا در تأسیسات زیرزمینی اصفهان عنوان شده است؛ اقدامی که به دلیل پیچیدگی و خطرات بالقوه، در زمره سناریوهای پرریسک قرار میگیرد.
در سطح سیاسی، مقامهای آمریکایی همچنان بر هدف جلوگیری کامل از دستیابی ایران به سلاح هستهای تأکید دارند. جیدی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، پیشتر اعلام کرده بود که جلوگیری از دستیابی ایران به بمب هستهای هدف اصلی عملیات نظامی است. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز گفته است که واشنگتن قصد دارد از طریق مذاکرات جاری، این هدف را محقق کند.
در همین حال، کاخ سفید با اشاره به عملیاتهای نظامی اخیر مدعی شده است که زیرساختهای هستهای و دفاعی ایران بهشدت تضعیف شدهاند، هرچند ارزیابیهای اطلاعاتی مستقل چنین ادعایی را کاملاً تأیید نمیکنند.
ابهامهای اطلاعاتی و اختلاف نظرها
کارشناسان تأکید میکنند که ارزیابی دقیق برنامه هستهای ایران، حتی برای پیشرفتهترین سرویسهای اطلاعاتی جهان نیز دشوار است. اگرچه میان نهادهای اطلاعاتی آمریکا نوعی اجماع کلی درباره توان بالقوه ایران برای ساخت سلاح هستهای وجود دارد، اما اختلاف نظرها و ارزیابیهای متفاوت نیز همچنان مطرح است.
برخی مقامها، از جمله مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، معتقدند که حملات به پدافند هوایی ایران میتواند توان این کشور برای حفاظت از تأسیسات هستهای را کاهش داده و در صورت تصمیم تهران به حرکت سریع به سوی ساخت سلاح، آن را آسیبپذیرتر کند.
در کنار این عوامل، برخی تحلیلگران به تأثیر کشته شدن دانشمندان هستهای ایران نیز اشاره میکنند و معتقدند این اقدامات میتواند توان فنی و اجرایی برنامه هستهای را در کوتاهمدت تحت تأثیر قرار دهد، هرچند تأثیر بلندمدت آن محل بحث است.
