نویسنده: مریم کاظمی
منبع: وبلاگ زن آزاده ام
سپتامبر برای بسیاری از مردم فقط آغاز پاییز، بازگشت به مدرسه و دانشگاه یا پایان روزهای گرم تابستان نیست. این ماه در بسیاری از نقاط جهان فرصتی است برای افزایش آگاهی درباره پیشگیری از خودکشی؛ موضوعی که شاید صحبت کردن درباره آن دشوار باشد، اما سکوت درباره آن دشوارتر و گاهی پرهزینه‌تر است.
هر سال، ۱۰ سپتامبر، روز جهانی پیشگیری از خودکشی است. این روز در سال ۲۰۰۳ با همکاری انجمن بین‌المللی پیشگیری از خودکشی (IASP) و سازمان جهانی بهداشت (WHO) شکل گرفت تا توجه جهان را به این مسئله جلب کند و این پیام را یادآوری کند که خودکشی قابل پیشگیری است.
چرا باید درباره خودکشی صحبت کنیم؟
یکی از بزرگ‌ترین موانع پیشگیری، سکوت است.
وقتی صحبت درباره خودکشی با شرم، ترس یا قضاوت همراه باشد، ممکن است فردی که در رنج است احساس کند نمی‌تواند احساساتش را با دیگران در میان بگذارد. سازمان جهانی بهداشت نیز تأکید می‌کند که انگ و تابوی اجتماعی پیرامون خودکشی می‌تواند مانع مراجعه افراد برای دریافت کمک شود.
اما گفت‌وگو به معنای تشویق یا عادی‌سازی خودکشی نیست. برعکس، گفت‌وگوی مسئولانه می‌تواند راهی برای شناخت رنج، کاهش تنهایی و وصل کردن فرد به حمایت مناسب باشد.
گاهی یک سؤال ساده مانند «حالت واقعاً چطور است؟» یا «می‌خواهی درباره چیزی که اذیتت می‌کند با من صحبت کنی؟» می‌تواند شروع یک ارتباط مهم باشد.
خودکشی یک مسئله ساده با یک علت واحد نیست
خودکشی را نمی‌توان به یک دلیل واحد، یک ویژگی شخصیتی یا تنها یک مشکل روان‌شناختی نسبت داد.
بر اساس اطلاعات سازمان جهانی بهداشت، عوامل مرتبط با رفتار خودکشی می‌توانند پیچیده و چندوجهی باشند و عوامل روان‌شناختی، اجتماعی، اقتصادی، زیستی و محیطی را دربر بگیرند. تجربه فقدان، انزوا، تبعیض، مشکلات رابطه‌ای، مشکلات مالی، خشونت، سوءاستفاده، بحران‌ها و برخی مشکلات سلامت روان می‌توانند در شرایط مختلف نقش داشته باشند.
به همین دلیل، پیشگیری نیز تنها وظیفه یک فرد یا یک متخصص نیست. خانواده‌ها، دوستان، مدارس، دانشگاه‌ها، محیط‌های کاری، نظام سلامت، رسانه‌ها، سازمان‌های اجتماعی و دولت‌ها همگی می‌توانند در ایجاد محیط‌های حمایتگر نقش داشته باشند.
چند عدد که نباید فقط «عدد» باقی بمانند
سازمان جهانی بهداشت گزارش می‌دهد که بیش از ۷۲۰ هزار نفر در سراسر جهان هر سال بر اثر خودکشی جان خود را از دست می‌دهند. همچنین خودکشی در سال ۲۰۲۱ سومین علت مرگ در میان افراد ۱۵ تا ۲۹ ساله در جهان بوده است. حدود ۷۳ درصد از موارد ثبت‌شده در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط رخ داده‌اند.
اما پشت هر عدد، یک انسان وجود دارد؛ و در کنار هر فردی که جان خود را از دست می‌دهد، خانواده‌ها، دوستان و جوامعی هستند که با فقدان و آثار آن زندگی می‌کنند.
بنابراین هدف از بیان این آمار ایجاد ترس نیست. هدف، نشان دادن ابعاد مسئله و ضرورت جدی گرفتن پیشگیری است.
موضوع سال ۲۰۲۶: «تغییر روایت درباره خودکشی»
موضوع روز جهانی پیشگیری از خودکشی در فاصله سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶، «Changing the Narrative on Suicide» یا «تغییر روایت درباره خودکشی» است.
این رویکرد می‌خواهد شیوه‌ای را که جامعه درباره خودکشی فکر و صحبت می‌کند تغییر دهد: از سکوت، سوءبرداشت و انگ، به سمت گفت‌وگویی بازتر، همدلانه‌تر و حمایتگرانه‌تر.
فراخوان امسال نیز «Start the Conversation» یا «گفت‌وگو را آغاز کنیم» است.
این جمله شاید ساده به نظر برسد، اما پشت آن یک ایده مهم وجود دارد: لازم نیست همیشه جواب کامل را بدانیم. گاهی مهم‌ترین کاری که می‌توانیم انجام دهیم، این است که کنار فرد بمانیم، با دقت گوش کنیم، احساساتش را کوچک نشماریم و او را به دریافت کمک مناسب تشویق کنیم.
چگونه می‌توانیم گفت‌وگوی بهتری داشته باشیم؟
گفت‌وگوی مفید الزاماً یک سخنرانی طولانی نیست.
می‌توانیم:
بدون قضاوت گوش کنیم.
احساسات فرد را مسخره یا کوچک نکنیم.
به جای ارائه سریع راه‌حل، ابتدا تلاش کنیم او را بفهمیم.
اگر درباره امنیت فرد نگرانیم، نگرانی خود را جدی و مستقیم بیان کنیم.
فرد را تشویق کنیم از یک متخصص سلامت روان یا خدمات بحران کمک بگیرد.
او را در لحظات دشوار تنها نگذاریم و در صورت وجود خطر فوری، از خدمات اضطراری کمک بگیریم.
همچنین مهم است بدانیم که مسئولیت نجات یک فرد به تنهایی بر عهده خانواده یا دوست او نیست. پیشگیری از خودکشی نیازمند شبکه‌ای از حمایت‌های فردی، اجتماعی و تخصصی است.
رسانه‌ها نیز مسئولیت دارند
نحوه صحبت رسانه‌ها درباره خودکشی اهمیت زیادی دارد.
پرداختن به این موضوع بدون ارائه جزئیات روش‌های خودکشی، بدون رمانتیک یا قهرمانانه جلوه دادن آن و همراه کردن مطالب با اطلاعات مربوط به دریافت کمک، می‌تواند بخشی از یک رویکرد مسئولانه باشد.
سازمان جهانی بهداشت نیز «گزارشگری مسئولانه رسانه‌ها» را یکی از مداخلات مهم در برنامه پیشگیری از خودکشی خود می‌داند.
بنابراین وقتی درباره خودکشی می‌نویسیم، هدف نباید صرفاً جلب توجه باشد؛ هدف باید افزایش آگاهی، کاهش انگ، معرفی منابع کمک و تقویت امید باشد.
پیشگیری ممکن است
یکی از مهم‌ترین پیام‌های روز جهانی پیشگیری از خودکشی این است که خودکشی را نباید اجتناب‌ناپذیر دانست.
WHO تأکید می‌کند که با مداخلات مبتنی بر شواهد، می‌توان از خودکشی پیشگیری کرد. این اقدامات شامل شناسایی و حمایت به‌موقع افراد در معرض خطر، تقویت مهارت‌های اجتماعی و هیجانی، گزارشگری مسئولانه و کاهش دسترسی به برخی وسایل بسیار کشنده است.
پیشگیری فقط درباره لحظه بحران نیست. ایجاد جوامعی که در آنها افراد بتوانند درباره رنج خود صحبت کنند، کمک بخواهند و احساس تعلق و حمایت داشته باشند نیز بخشی از پیشگیری است.
شاید سپتامبر فقط یک یادآوری باشد
در نهایت، قرار نیست با پایان سپتامبر، صحبت درباره سلامت روان و پیشگیری از خودکشی هم تمام شود.
شاید ارزش واقعی این ماه در این باشد که ما را وادار کند یک بار دیگر به اطرافیانمان نگاه کنیم؛ به دوستی که مدتی است ساکت شده، همکاری که روزهای سختی را پشت سر می‌گذارد، عضوی از خانواده که احساس تنهایی می‌کند، یا حتی خودمان.
گاهی لازم نیست جمله‌ای فوق‌العاده پیدا کنیم.
گاهی کافی است بگوییم:
«من اینجا هستم. اگر می‌خواهی، می‌توانی با من صحبت کنی.»
گفت‌وگو به‌تنهایی همه مشکلات را حل نمی‌کند. اما می‌تواند دری را به سوی حمایت باز کند.
و شاید تغییر روایت درباره خودکشی دقیقاً از همین‌جا آغاز شود:
از اینکه کمتر قضاوت کنیم، بیشتر گوش بدهیم و جرئت کنیم گفت‌وگو را آغاز کنیم.
By مریم کاظمی at شهریور ۱۳, ۱۴۰۵
با ایمیل ارسال کنید
این را در وبلاگ بنویسید!
هم‌رسانی در X
هم‌رسانی در «فیس‌بوک»
هم‌رسانی در Pinterest
