جنگ ایران نه تنها منابع نظامی آمریکا را مصرف کرده، بلکه تمرکز راهبردی واشنگتن بر مهار چین را نیز تضعیف کرده است. نگرانی درباره توازن قدرت در آسیا رو به افزایش است. این وضع میتواند معادلات قدرت در برابر چین را تغییر دهد.آسوشیتدپرس روز یکشنبه ۱۲ آوریل (۲۳ فروردین) در گزارشی تحلیلی، به تأثیرات جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران بر تضعیف تمرکز واشنگتن بر آسیا و خطر بر هم خوردن معادلات قدرت در برابر پکن پرداخته است.
به گزارش این خبرگزاری، در سال ۲۰۱۱، باراک اوباما، رئیس جمهور وقت آمریکا، اعلام کرد که زمان آن رسیده است که ایالات متحده با “چرخش” به سمت آسیا برای مقابله با قدرتگیری چین، جنگهای عراق و افغانستان را پشت سر بگذارد.
اما پانزده سال پس از این سخنان، آمریکا همچنان در خاورمیانه درگیر جنگ است و در حالی که میکوشد تهدید ناشی از برنامههای هستهای و موشکی ایران را از میان ببرد، بخشی از توان نظامی خود را از منطقه آسیا-اقیانوسیه خارج کرده است.
نیازهای جنگ ایران همچنین باعث شده است تا دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، سفر برنامهریزیشده خود به چین را چند هفته به تعویق بیندازد. این موضوع نگرانیهایی را مبنی بر غفلت آمریکا از منافع راهبردی خود در آسیا، همان جایی که پکن در پی کنار زدن واشنگتن از جایگاه رهبری منطقهای است، تشدید کرده است.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
منتقدان دخالت آمریکا در خاورمیانه میگویند جنگ ایران مانع از آن میشود که ترامپ به اندازه کافی برای دیدار ماه آینده خود با شی جینپینگ، رهبر چین، زمانی که منافع اقتصادی در خطر است، آماده شود. آنان هشدار میدهند که ناتوانی در تمرکز بر آسیا و حفظ بازدارندگی قوی، میتواند به بیثباتی بیشتری منجر شود؛ بهویژه اگر چین احساس کند زمان برای تصرف جزیره خودگردان تایوان فرارسیده است.
دنی راسل، پژوهشگر ارشد مؤسسه سیاستگذاری انجمن آسیا، میگوید: «این دقیقاً بدترین زمان برای آمریکا است که از آسیا روی برگرداند و درگیر یک منازعه حلنشدنی دیگر در خاورمیانه شود.» او میافزاید: «تغییر موازنه به سمت آسیا برای منافع ملی آمریکا بسیار حیاتی است، اما با مجموعهای از تصمیمهای بد تضعیف شده است.»
در مقابل، برخی دیگر از رویکرد ترامپ دفاع میکنند و معتقدند اقدامات قاطع او در دیگر نقاط، از جمله در ونزوئلا و ایران، به مهار جهانی چین کمک میکند.
مت پاتینگر، معاون مشاور امنیت ملی در دولت اول ترامپ، اخیراً در یک پادکست گفته بود: «پکن حامی اصلی دشمنانی است که پرزیدنت ترامپ به ترتیب با آنها مقابله میکند، و این رویکرد مرحلهای عاقلانه است.»
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
مارک روته، دبیرکل ناتو، نیز گفته است که درگیریها ممکن است به یک منطقه محدود نشوند و چین میتواند، در صورت اقدام علیه تایوان، از “شرکای کوچکتر” خود در دیگر نقاط جهان برای منحرف کردن توجه آمریکا استفاده کند.
پیامدهای جنگ ایران در آسیا
جین شاهین، عضو ارشد دموکرات کمیته روابط خارجی سنا، اخیراً ریاست یک هیأت دوحزبی از سناتورها را در سفر به تایوان، ژاپن و کره جنوبی برعهده داشت. در این سفر، نگرانیهایی درباره تأثیر جنگ ایران بر هزینههای انرژی و همچنین خروج برخی تجهیزات نظامی آمریکا، از جمله سامانههای دفاع موشکی از کره جنوبی و یک واحد واکنش سریع تفنگداران دریایی از ژاپن، مطرح شد.
او تلاش کرد به متحدان آمریکا اطمینان دهد که واشنگتن همچنان به بازدارندگی در آسیا و تقویت ثبات منطقهای متعهد است. سناتور شاهین پس از بازگشت از آسیا به آسوشیتدپرس گفت: «شکست یک گزینه نیست. میدانیم که چین قبلاً گفته است در صورت لزوم قصد دارد تایوان را با زور تصرف کند و این کار را در یک برنامه زمانی تسریعشده دنبال میکند. همچنین میدانیم که آنچه در اروپا، در جنگ اوکراین و در خاورمیانه رخ داده است، بر این محاسبات تأثیر میگذارد.»
کرت کمپبل، معاون پیشین وزیر خارجه در دولت بایدن، میگوید نگران است که توانمندیهای نظامیای که آمریکا طی سالها با شکیبایی در منطقه هند-اقیانوسیه انباشته، حتی پس از پایان جنگ ایران نیز به طور کامل بازنگردد.
زک کوپر، پژوهشگر ارشد مؤسسه “امریکن اینترپرایز” که به بررسی راهبرد آمریکا در آسیا میپردازد، میگوید هرچه این درگیری طولانیتر شود، منابع و توجه بیشتری را از آسیا منحرف خواهد کرد. او میافزاید که فروشهای تسلیحات در آینده به منطقه نیز به شکل منفی تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.
بیشتر بخوانید: نقش پنهان و آشکار چین در پشت صحنه توافق ایران
به گفته کوپر: «آمریکا مقدار قابل توجهی از مهمات خود را در خاورمیانه مصرف کرده و ناچار است حضور نظامی خود را در آنجا افزایش دهد که بخشی از این نیروها از آسیا به آنجا منتقل شدهاند.» او ادامه میدهد: «در همین حال، تدبیر شی جینپینگ در آمادهسازی اقتصاد برای “زمان جنگ” با ذخیرهسازی و افزودن منابع انرژی جایگزین، سودمند بوده است.»
سناتور شاهین میگوید صنعت دفاعی آمریکا برای تأمین تقاضا جهت جایگزینی مجدد ذخایر تسلیحاتی با مشکل مواجه خواهد شد. او میافزاید: «ما روی راهبردهای مختلفی برای بهبود این وضعیت کار میکنیم، اما در حال حاضر زمانبندی تحویل سلاحها در حال به تعویق افتادن است.» در عین حال، از نظر این سناتور از ایالت نیوهمپشر، باعث دلگرمی است که تایوان، ژاپن و کره جنوبی خود نیز در حال تقویت توان دفاعیشان هستند.
چرخش به آسیا همچنان دور از دسترس است
در پی گذشت ۱۵ سال و عوض شدن سه رئیس جمهور در ایالات متحده، چرخش به سمت آسیا کماکان دور از دسترس به نظر میرسد. تغییر رویکرد استراتژیک اوباما به آسیا، نشانگر درک او از این موضوع بود که آمریکا باید در منطقه پاسیفیک حضوری فعال داشته باشد تا از رشد منطقه بهره ببرد و رهبری خود را در برابر نفوذ فزاینده چین حفظ کند.
اوباما در سخنرانی خود در پارلمان استرالیا گفت: «پس از یک دهه که در آن دو جنگ پرهزینه از نظر جانی و مالی را پشت سر گذاشتیم، ایالات متحده توجه خود را به ظرفیت عظیم منطقه آسیا-اقیانوسیه معطوف میکند. پس تردیدی نداشته باشید که موج جنگ در حال فروکش کردن است و آمریکا به آیندهای که باید بسازیم چشم دوخته است.»
اما این راهبرد زمانی تضعیف شد که توافق تجاری پیشنهادی موسوم به “مشارکت ترانس-پاسیفیک” با شرکای کلیدی منطقهای ایالات متحده نتوانست در سنای آمریکا تصویب شود.
پس از روی کار آمدن ترامپ در سال ۲۰۱۷، او آمریکا را از این توافق خارج و جنگ تعرفهای با چین را آغاز کرد. جانشین دموکرات او، جو بایدن، نیز همزمان با اتحادهای منطقهای برای مقابله با چین، تعرفههای اعمالشده توسط ترامپ علیه پکن را حفظ و کنترل صادرات فناوریهای پیشرفته را تشدید کرد.
توجه مجدد آمریکا به خاورمیانه
تا زمانی که ترامپ در اواخر سال ۲۰۲۵ راهبرد امنیت ملی خود را ارائه کرد، استراتژی آمریکا در آسیا به بازدارندگی نظامی در تنگه تایوان و “زنجیره جزایر اول” محدود شده بود؛ مجموعهای از جزایر همسو با آمریکا در سواحل چین که دسترسی پکن به غرب اقیانوس آرام را محدود میکنند.
در این سند آمده است که دسترسی به تراشههای پیشرفته، که عمدتاً از تایوان تأمین میشوند و برای همهچیز از رایانهها تا موشکها ضروریاند، و همچنین محافظت از مسیرهای کشتیرانی در دریای چین جنوبی، در راستای منافع اقتصادی آمریکا هستند.
در همین سند همچنین گفته شده است که خاورمیانه باید توجه کمتری را به خود اختصاص دهد: «با لغو یا کاهش سیاستهای محدودکننده انرژی و افزایش تولید انرژی در آمریکا، دلیل تاریخی تمرکز آمریکا بر خاورمیانه کاهش خواهد یافت.»
اما سپس جنگ ایران آغاز شد.
