جنگ ایران روابط میان آمریکا و عربستان سعودی را متزلزل کرده است. عربستان ظاهراً مانع از اجرای یک عملیات نظامی از سوی آمریکا شده و بدین‌ترتیب، اتحاد چند دهه‌ای دو کشور در معرض آزمونی دشوار قرار گرفته است.با آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در نهم اسفندماه گذشته، اتحادهای سنتی در منطقه خلیج فارس نیز با آزمونی سنگین روبه‌رو شدند. به‌ویژه روابط میان واشنگتن و ریاض تحت‌الشعاع قرار گرفته است.

در جریان جنگ ایران، کشورهای حوزه خلیج فارس، به عنوان محل استقرار شمار زیادی از نیروهای آمریکایی، بارها هدف حملات ایران قرار گرفتند.

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، که زمانی محمد بن سلمان، ولیعهد و حاکم بالفعل عربستان سعودی، را “آدم فوق‌العاده‌ای” توصیف می‌کرد، امروز لحنش تغییر کرده و او را علناً تحت فشار قرار می‌دهد. ترامپ در آغاز جنگ گفت، بن‌سلمان هرگز تصورش را هم نمی‌کرده که روزی تا این اندازه در پی جلب رضایت او باشد.

در رهگیری موشک‌های ایرانی، عمدتاً از موشک‌های رهگیر آمریکایی استفاده شد. با این حال، به گزارش خبرگزاری آلمان، عربستان سعودی نمی‌خواهد پایش بیش از این به جنگ ایران کشیده شود. آیا شکافی میان متحدان سابق در حال شکل‌گیری است؟

رشته‌های پیوند واشنگتن و ریاض

ایالات متحده و پادشاهی محافظه‌کار اسلامی عربستان سعودی دهه‌هاست که شریک یکدیگرند. همکاری نظامی مهم‌ترین ستون این روابط به شمار می‌رود. آمریکا در چندین پایگاه نظامی در عربستان حضور دارد.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

در بزرگترین پایگاه هوایی عربستان سعودی، یعنی پایگاه هوایی “شاهزاده سلطان”، حدود دو هزار نیروی آمریکایی مستقر هستند.

در حالی که واشنگتن از عربستان سعودی حمایت نظامی می‌کند، این کشور نیز به عنوان بزرگترین تولیدکننده نفت، قدرتی منطقه‌ای و سرمایه‌گذاری مهم در آمریکا، برای منافع ایالات متحده نقشی کلیدی دارد. آمریکا به‌ویژه در برابر تهدیدهای جمهوری اسلامی و گروه‌های متحدش، همچون حوثی‌های یمن، از عربستان حمایت می‌کند.

چه اتفاقی افتاده است؟

ترامپ در اصل قصد داشت در تنگه هرمز قدرت‌نمایی کند. این گذرگاه، از جمله برای صادرات نفت و گاز مایع، اهمیتی حیاتی برای اقتصاد جهانی دارد. ایران از زمان آغاز جنگ، با حملات و تهدیدهایش، عملاً تردد کشتی‌ها در این مسیر را متوقف کرده است.

آمریکا سرانجام روز چهارم ماه مه عملیات “پروژه آزادی” برای بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری تردد کشتی‌ها را آغاز کرد. اما تنها یک روز بعد، ترامپ به شکل غیرمنتظره‌ای اعلام کرد که این عملیات را “برای مدتی کوتاه” متوقف می‌کند. با این حال، “پروژه آزادی” نه از سوی تهران، بلکه ظاهراً به دلیل مقاومت نزدیکترین متحدان آمریکا در خلیج فارس متوقف شده است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

شبکه “ان‌بی‌سی نیوز” به نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داد که توقف عملیات از سوی ترامپ پس از آن رخ داده که عربستان سعودی اجازه استفاده آمریکا از یک پایگاه هوایی و همچنین حریم هوایی خود برای حمایت از این اقدام را نداد.

به گفته خبرگزاری آلمان، حال این مسئله به آزمونی دشوار برای روابط دو کشور تبدیل شده است. بدون بنادر و پایگاه‌های هوایی عربستان، حضور آمریکا در منطقه به‌شدت محدود می‌شود. روزنامه “وال‌استریت ژورنال” نیز نوشت که ابتکار آمریکا بزرگترین تنش در روابط نظامی واشنگتن و ریاض طی سال‌های اخیر را رقم زده است.

آنچه عربستان و آنچه آمریکا را ناراضی کرده است

در حالی که عربستان سعودی دهه‌ها مهم‌ترین شریک امنیتی و انرژی آمریکا در منطقه بود، اکنون بی‌اعتمادی میان دو طرف افزایش یافته است. عربستان احساس می‌کند آمریکا در روند تصمیم‌گیری‌ها، این کشور را دور می‌زند و به اندازه کافی در نظر نمی‌گیرد.

بیشتر بخوانید: آیا جنگ ایران به سلطه نفتی تنگه هرمز پایان خواهد داد؟

ریاض تحت رهبری محمد بن‌سلمان سیاست “اول عربستان” را دنبال می‌کند. این کشور نمی‌خواهد روند تحولات اقتصادی‌اش، موسوم به “چشم‌انداز ۲۰۳۰”، در نتیجه جنگی گسترده که آن را تحریک‌شده از سوی آمریکا می‌داند، به خطر بیفتد.

در مقابل، آمریکا نیز از حمایت ناکافی مهم‌ترین متحد عرب خود ناامید شده است. اعتماد سابق آسیب دیده و ناظران روابط کنونی را سردتر و وفاداری دو طرف را کمتر از گذشته توصیف می‌کنند.

تأثیر جنگ ایران بر روابط ریاض و واشنگتن

این جنگ همچون شتاب‌دهنده‌ای برای دور شدن دو طرف از یکدیگر عمل می‌کند. ایران تاکنون چندین بار پایگاه‌های آمریکایی در کشورهای خلیج فارس، از جمله در عربستان سعودی، را هدف قرار داده است.

حملات به پایگاه هوایی “شاهزاده سلطان” در نزدیکی ریاض، به سعودی‌ها نشان داده است که اگر به آمریکا فضای مانور نظامی بدهند، خودشان به هدف حملات تبدیل خواهند شد.

در نحوه برخورد با ایران نیز اختلافات بیشتری پدید آمده است. در حالی که آمریکا بیشتر بر بازدارندگی نظامی و آمادگی برای تشدید تنش تأکید می‌کند، عربستان سعودی خواهان جلوگیری از تشدید بیشتر بحران است.

ریاض تلاش می‌کند بی‌طرفی خود را حفظ کند تا بیش از این پایش به درگیری کشیده نشود. تصمیم‌های عربستان اکنون بیش از گذشته، نه الزاماً در هماهنگی کامل با آمریکا، بلکه بر اساس منافع امنیتی خود این کشور اتخاذ می‌شود. با این حال، همکاری‌های راهبردی میان دو طرف همچنان ادامه دارد.

طبق گزارش “وال‌استریت ژورنال”، عربستان سعودی و کویت اکنون محدودیت‌های خود برای ارتش آمریکا را دوباره لغو کرده‌اند. در مورد عربستان، گفته می‌شود این تغییر نتیجه چندین تماس تلفنی میان ترامپ و محمد بن سلمان بوده است.

آینده حضور آمریکا در منطقه

کارشناسان معتقدند، دوران برتری بلامنازع آمریکا در منطقه رو به پایان است. عربستان سعودی بیش از پیش به سوی سیاستی چندجانبه‌گرایانه حرکت می‌کند و برای یافتن راهی جهت خروج از چرخه تشدید تنش با ایران، از میانجی‌هایی مانند پاکستان یا چین نیز کمک می‌گیرد.

به گفته خبرگزاری آلمان، دولت آمریکا اکنون باید بپذیرد که متحدانش در خلیج فارس دیگر حاضر نیستند به شکل خودکار از هر ابتکار نظامی واشنگتن حمایت کنند، به‌ویژه زمانی که امنیت ملی خودشان مستقیماً در معرض خطر قرار می‌گیرد.

در هشتاد و یکمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم، جوانان آلمانی علیه سربازی اجباری تظاهرات کردند. در صورتی که داوطلب کافی پیدا نشود، امکان بازگشت خدمت اجباری وجود دارد. دولت آلمان نسبت به موفقیت طرح خود خوش‌بین است.روز جمعه هشتم ماه مه (۱۸ اردیبهشت) جوانان در ده‌ها شهر آلمان با شعار “اعتصاب مدرسه علیه خدمت اجباری” در مخالفت با احتمال بازگشت خدمت سربازی اجباری در این کشور و نیز معاینه اجباری مشمولان تظاهرات کردند.

پلیس هامبورگ شمار شرکت‌کنندگان در تظاهرات در این شهر را دو هزار و ۳۰۰ نفر اعلام کرد، در حالی که برگزارکنندگان از حضور شش هزار نفر خبر دادند.

در برلین نیز پلیس از هزار و ۲۰۰ شرکت‌کننده و برگزارکنندگان از پنج هزار نفر خبر دادند. در پایتخت آلمان، راهپیمایی از دروازه براندنبورگ تا مقر حزب دموکرات مسیحی آلمان ادامه داشت. بر روی برخی پلاکاردها نوشته شده بود: “آموزش به جای بمب”.

اعتراض در سالگرد رهایی از نازیسم

این اعتراض‌ها مصادف بود با روز تاریخی پایان جنگ جهانی دوم و رهایی از ناسیونال سوسیالیسم که اینک هشتاد و یک سالگی آن گرامی داشته می‌شود.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

همان‌طور که برگزارکنندگان چنین در تظاهراتی در شهر کوتبوس نیز تأکید کرده‌اند، بسیاری از دانش‌آموزان آلمانی بحث کنونی درباره نظامی‌سازی در کشورشان را پیامی نادرست می‌دانند و از این روز تاریخی همچون بستری برای اعتراض خود استفاده کرده‌اند.

این اقدامات در سراسر آلمان عمدتاً به ابتکار خود جوانان و از سوی شوراهای دانش‌آموزی سازمان‌دهی شده بود. این نخستین اقدام سراسری از این نوع نیست. بنا بر اعلام برگزارکنندگان، اوایل ماه مارس گذشته نیز حدود ۵۰ هزار جوان آلمانی در حدود ۱۵۰ شهر در “اعتصاب مدرسه” علیه سربازی اجباری و هرگونه خدمت اجباری دیگری از این نوع شرکت کرده بودند.

نرخ بالای پاسخ‌دهی

قانون مربوط به خدمت نظامی جدید در آلمان از اول ژانویه گذشته اجرایی شد. محور اصلی این قانون، معاینه اجباری مردان جوان متولد ۲۰۰۸ به بعد است.

تمامی افراد ۱۸ ساله نامه‌ای از وزارت دفاع آلمان دریافت می‌کنند تا آمادگی آنها برای انجام دست‌کم شش ماه خدمت داوطلبانه ثبت شود. مردان موظف‌اند به این نامه پاسخ دهند، اما پاسخ دادن برای زنان اختیاری است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

افزون بر این، قرار است در سال‌های آینده همه مردان معاینه شوند و صلاحیت آنها برای خدمت بررسی شود. هدف از این طرح، جذب نیروهای داوطلب برای گسترش ارتش آلمان است. اگر نیروی کافی جذب نشود، پارلمان آلمان می‌تواند درباره بازگشت سربازی اجباری در این کشور تصمیم بگیرد.

اداره فدرال مدیریت نیروی انسانی ارتش آلمان در چهار ماه نخست سال جاری بیش از ۲۰۰ هزار نامه ارسال کرده و وزارت دفاع از میزان پاسخ‌دهی به آن ابراز رضایت کرده است. طبق اعلام این وزارتخانه، ۸۶ درصد مردانی که نامه دریافت کرده بودند، پرسش‌نامه را در مهلت تعیین‌شده بازگردانده‌اند.

یک سخنگوی وزارت دفاع آلمان، نرخ پاسخ‌دهی را “بسیار خوب” توصیف کرده است. این در حالی است که پنجشنبه گذشته برخی رسانه‌ها گزارش داده بودند که نرخ پاسخ‌دهی تنها ۷۲ درصد بوده است.

جریمه تا سقف ۲۵۰ یورو برای متخلفان

اقدام کسانی که پس از دومین اخطار نیز باز ظرف دو هفته واکنشی نسبت به این نامه نشان ندهند، تخلف اداری محسوب شده و ممکن است تا ۲۵۰ یورو جریمه شوند. با این حال، وزارت دفاع آلمان امیدوار است چنین مواردی در حد استثنا باقی بماند. به گفته سخنگوی این وزارتخانه، پر کردن این فرم تنها بین چهار تا هشت دقیقه زمان می‌برد.

هدف دیگر این طرح، ایجاد یک پایگاه داده جدید است که در آن، علاوه بر نشانی فعلی مشمولان، نتایج معاینات و ارزیابی‌های مربوط به صلاحیت آنها برای خدمت نظامی نیز در میان‌مدت و بلندمدت ذخیره شود.

ایجاد مراکز آزمون نظام وظیفه

ارتش آلمان قصد دارد از اواسط سال ۲۰۲۷ دوباره بتواند در سراسر کشور صلاحیت جوانان برای خدمت نظامی را به شکل گسترده بررسی کند. برای این منظور، قرار است در مجموع ۲۴ مرکز معاینه ایجاد شود.

به گفته مقام‌های مسئول، مکان‌هایی انتخاب شده‌اند که دسترسی به آنها آسان بوده و در مناطق دارای تراکم جمعیتی بالا قرار داشته باشند؛ یعنی همان جاهایی که ارتش انتظار شمار زیاد متقاضیان را دارد. نخستین مرکز معاینه و آزمون نظام وظیفه قرار است در سال جاری آغاز به کار کند.

وزارت دفاع آلمان با توجه به افزایش شمار متقاضیان، نسبت به موفقیت مدل خدمت داوطلبانه نظامی ابراز خوش‌بینی کرده است. هدف تا سال ۲۰۳۵، افزایش ۲۶۰ هزار سرباز فعال و ۲۰۰ هزار سرباز ذخیره عنوان شده است. در حال حاضر شمار سربازان فعال حدود ۱۸۶ هزار نفر است.

رئیس جمهور آمریکا اعلام کرد، از شنبه نهم ماه مه یک آتش‌بس سه‌روزه میان روسیه و اوکراین آغاز خواهد شد. هر دو طرف جنگ این طرح را تأیید کرده‌اند. تبادل هزار اسیر از هر طرف نیز بخشی از توافق اعلام شده است.دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، اعلام کرد که توانسته است روسیه و اوکراین را برای اجرای آتش‌بسی سه‌روزه از امروز شنبه ۹ مه (۱۹ اردیبهشت) متقاعد کند.

ترامپ در شبکه اجتماعی متعلق به خودش “تروث سوشال” نوشت که این آتش‌بس شامل توقف همه درگیری‌ها و همچنین تبادل هزار اسیر از هر طرف خواهد بود. رئیس جمهور آمریکا افزود که این درخواست مستقیماً از سوی خود او مطرح شده است.

ترامپ نوشت از ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، و ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین، “بسیار سپاسگزار” است که با این طرح موافقت کرده‌اند. او ابراز امیدواری کرد که این توافق “آغاز پایان جنگی بسیار طولانی، مرگبار و سخت” باشد.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

رئیس جمهور آمریکا همچنین گفت، مذاکرات برای پایان دادن به جنگی که آن را “بزرگترین جنگ از زمان جنگ جهانی دوم” توصیف کرد، ادامه دارد و هر روز به هدف نهایی نزدیکتر می‌شود.

قدردانی زلنسکی از ترامپ

ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین، نیز ضمن تأیید آتش‌بس، از تلاش‌های دیپلماتیک ترامپ قدردانی کرد. او در شبکه ایکس نوشت که روسیه با تبادل اسرا موافقت کرده و به نهادهای مربوطه دستور داده است آتش‌بس را رعایت کنند.

زلنسکی تأکید کرده که اوکراین می‌خواهد اسرای خود را به خانه بازگرداند. او همچنین با صدور فرمانی، “اجازه” برگزاری رژه نظامی روسیه در مسکو را صادر کرد. این رژه به مناسبت روز پیروزی اتحاد جماهیر شوروی سابق بر آلمان نازی برگزار می‌شود.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

رئیس جمهور اوکراین علاوه بر این تضمین داد که هیچ سلاحی به سمت میدان سرخ نشانه نخواهد رفت. در متن فرمان او آمده است: «بدین‌وسیله دستور می‌دهم برگزاری رژه در شهر مسکو در ۹ مه ۲۰۲۶ مجاز باشد.»

تأیید کرملین و توافق بر سر تبادل اسرا

یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی ولادیمیر پوتین، نیز آتش‌بس و تبادل اسرا را تأیید کرد. خبرگزاری دولتی تاس به نقل از اوشاکوف گزارش داد که “مهم‌ترین توافق” رعایت آتش‌بس از ۹ تا ۱۱ مه، همراه با تبادل هزار نفر از هر طرف، بوده است.

بیشتر بخوانید: گزارش اطلاعاتی: تشدید تدابیر امنیتی برای پوتین از بیم کودتا

به گفته اوشاکوف، این توافق در جریان تماس‌های تلفنی اخیر با رهبری آمریکا حاصل شده و نمایندگان آمریکا نیز هم‌زمان با کی‌یف در تماس بوده‌اند.

آتش‌بس در سایه حملات متقابل

روسیه پیش‌تر به شکل یک‌جانبه برای روزهای جمعه و شنبه اعلام آتش‌بس کرده بود، اما با وجود این، دو طرف همچنان به حملات متقابل علیه یکدیگر ادامه می‌دادند.

روسیه امروز شنبه هشتاد و یکمین سالگرد پیروزی بر آلمان نازی را گرامی می‌دارد. قرار است به همین مناسبت رژه‌ای نظامی در مسکو برگزار شود، اما برخلاف سال‌های گذشته، تانک‌ها و تجهیزات سنگین نظامی در آن به نمایش گذاشته نخواهند شد.

در روسیه همچنین محدودیت‌های اینترنتی اعمال شده و شمار مهمانان خارجی نیز کمتر از حد معمول است. به گفته کرملین، تنها رهبران بلاروس، مالزی و لائوس در این مراسم حضور خواهند داشت.

در پی درگیری‌های نظامی آمریکا و ایران اکنون به نظر می‌رسد دو کشور بار دیگر به مسیر دیپلماسی بازگشته‌اند. دولت آمریکا در انتظار پاسخ تهران به پیشنهاد واشنگتن برای پایان دادن به جنگ ایران است.جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران روز شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد که در پی آن، شماری از اصلی‌ترین مقامات حکومت ایران از جمله علی خامنه‌ای کشته شدند. چهل روز بعد، تهران و واشنگتن بر سر آتش‌بسی دو‌هفته‌ای توافق کردند.

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در واپسین ساعات باقی‌مانده از این آتش‌بس اعلام کرد که به درخواست شماری از مقام‌های پاکستان، از سرگیری احتمالی حملات به جمهوری اسلامی را به‌طور موقت متوقف و آتش‌بس را تمدید کرده است.

در این بین، مذاکرات میان جمهوری اسلامی و آمریکا با میانجی‌گری پاکستان نیز بی‌نتیجه پایان یافت.

در هفته‌های گذشته تنش‌ میان دو کشور بر سر کنترل تنگه هرمز بالا گرفته است. تهران از زمان آغاز جنگ تا کنون این آب‌راه مهم بین‌المللی را مسدود کرده است؛ اقدامی که بویژه به‌دلیل پیامدهای آن بر اقتصاد جهانی، به تنش میان تهران و بسیاری از دیگر کشورها نیز انجامیده است.

بسیاری از ناظران و تحلیلگران مستقل، آتش‌بس کنونی میان تهران و واشنگتن را “شکننده” می‌دانند.

آخرین خبرها از تحولات جنگ را از اینجا دنبال کنید: جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران

ترامپ: به‌زودی می‌فهمیم ایران وقت‌کشی می‌کند یا نه
در پی درگیری‌های نظامی آمریکا و ایران اکنون به نظر می‌رسد دو کشور بار دیگر به مسیر دیپلماسی بازگشته‌اند. دولت آمریکا در انتظار پاسخ تهران به پیشنهاد واشنگتن برای پایان دادن به جنگ ایران است.

روزنامه “وال‌استریت ژورنال” صبح روز شنبه ۱۹ اردیبهشت (۹ مه) گزارش داد، مذاکرات میان طرف‌های درگیر با میانجیگری پاکستان ممکن است هفته آینده دوباره در اسلام‌آباد برگزار شود. این در حالی است که گفت‌وگوها در پایتخت پاکستان پیش‌تر چندین بار ناکام مانده بود.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، شامگاه جمعه در واشنگتن اعلام کرد که دولتش احتمالا همان شب پاسخ ایران را دریافت خواهد کرد. او در پاسخ به این پرسش که آیا ایران در حال وقت‌کشی در مذاکرات است، گفت: «به‌زودی خواهیم فهمید.»

بیشتر بخوانید: تنگه هرمز

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا هم روز جمعه ۱۸ اردیبهشت در رم، پایتخت ایتالیا گفت، ایالات متحده انتظار دارد امروز پاسخ ایران به پیشنهاد اخیر واشنگتن برای پایان دادن به جنگ را دریافت کند. او افزود، امیدوار است محتوای این پاسخ، زمینه را برای ورود به روند “جدی” مذاکرات فراهم کند.

در مقابل، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، گفت، موضوع همچنان در دست بررسی است و اگر تهران به جمع‌بندی نهایی برسد، آن را رسما اعلام خواهد کرد.

با وجود برقراری آتش‌بس، ایران و آمریکا روز پنج‌شنبه بار دیگر به یکدیگر حمله کردند. جمهوری اسلامی با موشک و قایق‌های تندرو به کشتی‌های نظامی آمریکا در تنگه هرمز حمله کرد و آمریکا نیز اهدافی را در خاک ایران هدف قرار داد.

ترامپ هم‌زمان از تهران خواست “سریع‌تر” توافق صلح را امضا کند، اما تاکید کرد آتش‌بس همچنان برقرار است.

کاخ سفید اکنون منتظر واکنش ایران به پیش‌نویس یک بیانیه ۱۴ ماده‌ای است. هدف این طرح ایجاد چارچوبی برای مذاکراتی ۳۰ روزه به منظور پایان جنگ عنوان شده است.

طبق گزارش رسانه‌ها، در این مذاکرات احتمال کاهش تحریم‌های آمریکا و توافق‌هایی درباره آینده تنگه هرمز نیز مطرح شده است. همچنین قرار است زمینه‌ای برای مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران فراهم شود.

وال‌استریت ژورنال گزارش داده که ایران برای نخستین‌بار آمادگی خود را برای گفت‌وگو درباره برنامه هسته‌ای نشان داده است. بر اساس این گزارش، ایران ممکن است کنترل خود بر تنگه راهبردی هرمز را کاهش دهد و در مقابل آمریکا نیز در طول مذاکرات ۳۰ روزه بخشی از محاصره بنادر ایران را کاهش دهد.

ماه‌ها پس از تعطیلی سفارت آلمان در تهران، بسیاری از ایرانیان متقاضی ویزا برای ادامه روند پرونده‌های خود ناچار به سفر به کشورهای ثالث، پرداخت هزینه‌های سنگین و تحمل بلاتکلیفی طولانی شده‌اند.از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و تعطیلی سفارت آلمان در تهران، زندگی بسیاری از ایرانیانی که برای ویزای تحصیلی، کاری یا پیوست به خانواده اقدام کرده بودند، وارد وضعیتی معلق شده است؛ وضعیتی که برای بعضی حالا ماه‌ها طول کشیده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

وزارت خارجه آلمان در ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ اعلام کرد به دلیل ادامه حملات و “سطح بالای خطر”، کارکنان سفارت خود را به‌طور موقت از ایران خارج کرده است.

این وزارتخانه همچنین خبر داد که بخش کنسولی به‌شدت محدود شده و بخش ویزا نیز موقتا تعطیل است.

در همان زمان، کشورهای دیگری مانند اتریش، ایتالیا و اسپانیا نیز بخشی از فعالیت سفارتخانه‌های خود در تهران را متوقف یا منتقل کردند. اما در حالی که برخی کشورها سفارت جایگزین معرفی کردند، متقاضیان ایرانی ویزای آلمان می‌گویند برلین هنوز راه‌حل مشخص و فراگیری برای ادامه روند پرونده‌هایشان ارائه نکرده است.

وزارت خارجه آلمان در پاسخ به پرسش دویچه‌وله تاکید کرده که برخلاف برخی گزارش‌ها، سفارت آلمان در ایروان مسئولیت کامل خدمات کنسولی ایرانیان را بر عهده نگرفته است.

بیشتر بخوانید:زندگی در تعلیق؛ فشار روانی و اجتماعی وضعیت “نه جنگ، نه صلح” در ایران

در پاسخ رسمی این وزارتخانه به دویچه‌وله آمده است: «تنها برخی متقاضیانی که پیش‌تر در تهران درخواست ویزا ثبت کرده و پرونده‌شان آماده صدور بوده، به‌صورت موردی برای الصاق ویزا به سفارت آلمان در ایروان معرفی شده‌اند.»

این وزارتخانه همچنین تاکید کرده که این روند به معنای انتقال کلی خدمات ویزا به ارمنستان نیست.

هم‌زمان، وب‌سایت سفارت آلمان در تهران نیز اعلام کرده که به دلیل شرایط امنیتی، امکان ارائه خدمات کنسولی و ویزا وجود ندارد و متقاضیان نباید بدون هماهنگی برای ثبت درخواست به کشورهای همسایه سفر کنند، زیرا درخواست‌های آن‌ها ممکن است پذیرفته نشود.

اما برای بسیاری از متقاضیان، همین بلاتکلیفی باعث شده راه دیگری جز ترک ایران باقی نماند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

تعطیلی سفارت آلمان؛ فشار مالی، روانی و بلاتکلیفی

پویا، یکی از متقاضیان ویزای کاری آلمان، به دویچه‌ وله می‌گوید از زمان تعطیلی سفارت، روند رسیدگی عملا متوقف شده است.

او توضیح می‌دهد: «بسیاری از متقاضیان آوسبیلدونگ و ویزای کاری، ماه‌ها در صف انتظار مانده‌اند و بعضی قراردادهای شغلی یا پذیرش‌های خود را از دست داده‌اند.»

به گفته او، برخی ایرانیان برای ادامه روند ویزا خانه‌هایشان را فروخته‌اند و به ارمنستان یا ترکیه رفته‌اند تا شاید از طریق اقامت موقت در آن کشورها بتوانند وارد روند جدیدی شوند.

او می‌گوید: «تقریبا همه کشورهای اروپایی برای شرایط اضطراری سفارت جایگزین معرفی کردند، اما آلمان هنوز هیچ راه‌حل مشخصی ارائه نکرده است.»

در ایروان، اکنون تعداد زیادی از ایرانیان در کلاس‌های زبان یا دوره‌های آموزشی ثبت‌نام کرده‌اند، فقط برای اینکه بتوانند اقامت موقت بگیرند و شاید اجازه ثبت درخواست ویزا پیدا کنند.

مانی دیگر شهروند ایرانی، حدود ۲۰ ماه است که برای ویزای پیوست به همسرش منتظر مانده؛ همسری که اکنون اقامت دائم آلمان را دریافت کرده است.

او به دویچه‌ وله می‌گوید: «دیگر کاملا از سفارت تهران ناامید شدم. نه پاسخ روشنی می‌دهند، نه اطلاع‌رسانی مشخصی وجود دارد.»

مانی اکنون به ارمنستان رفته و برای دریافت اقامت موقت در یک دوره زبان ثبت‌نام کرده است. اما حتی حالا هم مطمئن نیست آیا مدارکش مورد قبول سفارت خواهد بود یا نه.

او می‌گوید: «همه چیز بر اساس حدس و تجربه بقیه پیش می‌رود. هیچ پاسخ شفافی وجود ندارد.»

به گفته او، هزینه این روند برای بسیاری از متقاضیان بسیار سنگین شده است. فقط هزینه اولیه اقامت، کلاس زبان و زندگی در کشور ثالث ممکن است به چند هزار یورو برسد؛ رقمی که برای بسیاری از خانواده‌های ایرانی در شرایط فعلی بسیار سنگین است.

در کنار فشار مالی، بسیاری از متقاضیان از فشار روانی ناشی از بلاتکلیفی نیز صحبت می‌کنند.

مانی می‌گوید: «آدم در یک وضعیت برزخی گیر می‌کند. نه می‌تواند آینده‌اش را برنامه‌ریزی کند، نه می‌داند این انتظار چقدر طول می‌کشد.»

برخی متقاضیان همچنین از آنچه “برخورد دوگانه” با ایرانیان می‌خوانند انتقاد دارند. آن‌ها می‌گویند در حالی که آلمان در بحران‌های دیگر مسیرهای سریع‌تری برای جابه‌جایی و پذیرش افراد ایجاد کرده، متقاضیان ایرانی که به‌صورت قانونی و با مدارک کامل اقدام کرده‌اند، ماه‌ها بدون پاسخ مانده‌اند.

در همین حال، سفارت آلمان در تهران تنها اعلام کرده که پس از بازگشایی دوباره، رسیدگی به پرونده‌های ثبت‌شده ادامه خواهند یافت و زمان‌های لغوشده در آینده مجدداً برنامه‌ریزی می‌شود؛ اما هنوز زمان مشخصی برای بازگشت فعالیت عادی سفارت اعلام نشده است.

برای هزاران ایرانی، این فقط تاخیر در صدور ویزا نیست. برای بعضی، این تعلیق طولانی به معنای از دست رفتن فرصت‌های شغلی و تحصیلی، هزینه‌های سنگین مهاجرت و زندگی در وضعیتی فرساینده از انتظار و بی‌خبری است.

آمریکا به بنادر، شهرها و حتی تهران حمله کرده و ترامپ می‌گوید آتش‌بس همچنان برقرار است. ایران نیز به اهدافی در امارات، اقلیم کردستان و علیه ناوهای آمریکا حملات موشکی و پهپادی انجام داده، اما از واژه جنگ استفاده نکرده است.ایالات متحده و جمهوری اسلامی تمایلی به به‌کارگیری واژه “جنگ” ندارند، اما شکننده بودن آتش‌بس را پذیرفته‌اند و متقابلا یکدیگر را مسئول آن می‌دانند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌وله

ترامپ واژه “جنگ” را به‌کار نمی‌گیرد، هرچند ماهیت این تحولات همچنان “جنگ‌گونه” است. او در عوض از عباراتی مانند “ضربه آرام عاشقانه” (love tap) استفاده می‌کند.

حال با توجه به شرایط موجود “نه جنگ و نه صلح”، چه دورنمایی می‌توان برای آن تصور کرد؟ دویچه‌وله این وضعیت پیش‌آمده را با دو کارشناس بررسی کرده است.

آمریکا و ایران تمایل ندارند از ادامه جنگ سخن بگویند

مهران براتی، تحلیلگر مسائل ایران می‌گوید آمریکا جنگ را تمام‌شده نمی‌بیند، اما مهلت ۶۰ روزه عملیات نظامی به پایان رسیده و تمدید آن برای یک ماه دیگر به تائید سنا نیاز دارد.

به گفته این کارشناس مقیم برلین ترامپ می‌تواند بدون تائید سنا نیز به عملیات ادامه دهد، اما کنگره این اختیار را دارد که منابع مالی را مسدود کند.

براتی معتقد است ترامپ با وجود حملات نظامی، همچنان تاکید می‌کند “جنگی درنگرفته و آتش‌بس برقرار است”؛ موضوعی که پذیرش آن دشوار به نظر می‌رسد. او ادامه می‌دهد جمهوری اسلامی نیز این روایت را پذیرفته، زیرا خود به مراکز آمریکایی در بحرین، کویت و قطر حمله کرده و تمایلی ندارد از ادامه جنگ سخن بگوید.

به باور این تحلیلگر، وضعیت همچنان مبهم باقی مانده و ترامپ ناچار خواهد بود در برابر سنا و کنگره پاسخگو باشد. او احتمال می‌دهد رئیس‌جمهور آمریکا درخواست تمدید ۳۰ روزه‌ای ارائه کند تا هم‌زمان با ادامه درگیری، مسیر مذاکره را نیز دنبال کند.

براتی همچنین می‌گوید اگر ترامپ از این حملات نتیجه‌ای نگیرد، احتمالا رسما از کنگره درخواست ادامه عملیات نظامی خواهد کرد. به گفته او، “وضعیت کنونی بسیار ناروشن است و ترامپ در مخمصه‌ای قرار گرفته که اروپایی‌ها نیز در آن شرایط نمی‌توانند کمک چندانی به او بکنند”.

او پیش‌بینی می‌کند وضعیت “نه جنگ و نه صلح” همچنان ادامه یابد؛ زیرا اگرچه ترامپ این اقدامات را جنگ نمی‌نامد، اما در عمل ماهیتی جنگی دارند.

امکان میانجی‌گری چین بین آمریکا و ایران

در پاسخ به این پرسش که ورود کشورهای عربی به درگیری‌ها چه تاثیری بر سرنوشت آن خواهد داشت، براتی می‌گوید امارات، عربستان، بحرین، کویت و قطر راهی جز همکاری با اسرائیل و آمریکا ندارند و در آن صورت جنگ می‌تواند کاملا منطقه‌ای شود.

او تاکید می‌کند اگرچه هنوز از عنوان “جنگ منطقه‌ای” استفاده نمی‌شود، اما حملات محدود ایران به کشورهای عربی می‌تواند زمینه‌ساز گسترش بحران باشد.

به گفته این کارشناس گسترش درگیری بحران اقتصاد جهانی را نیز تشدید خواهد کرد و شاید در چنین شرایطی پای میانجی‌هایی مانند چین به میان باز شود تا پیشنهادی قابل قبول برای هر دو طرف ارائه دهند.

این تحلیل‌گر در ادامه صحبت‌های خود خاطرنشان کرد: «ساده‌ترين و سريع‌ترين راه رسيدن به توافق با پرزيدنت ترامپ اعلان ترک تخاصم با اسرائيل است. اما جمهورى اسلامى نخواهد توانست اين راه آسان را برود چون از ابتدا منطق وجودش نفى موجوديت اسرائيل و آمريكا بوده و چنين نيز خواهد ماند!»

دلیل استفاده از عبارت “درگیری محدود” بجای جنگ

منشه امیر، تحلیلگر مسائل خاورمیانه در اسرائیل، نیز معتقد است ترامپ عمدا به‌جای واژه “جنگ” از عبارت “درگیری محدود” استفاده می‌کند، زیرا نمی‌خواهد خود را رئیس‌جمهوری جنگ‌طلب نشان دهد و در عین حال با محدودیت‌های قانونی کنگره روبه‌رو شود.

به گفته امیر در آمریکا برای اعلام رسمی جنگ علیه یک کشور، رئیس‌جمهور باید مجوز کنگره را دریافت کند، اما در صورت استفاده از عنوان “درگیری محدود نظامی” چنین مجوزی الزامی نیست.

منشه امیر همچنین می‌گوید ترامپ مدعی است توانسته ۱۰ جنگ منطقه‌ای را متوقف کند و به همین دلیل تمایلی ندارد واژه جنگ را درباره ایران به کار ببرد. او اضافه می‌کند مردم آمریکا و کشورهای اروپایی نیز علاقه‌ای به ورود به جنگی تازه ندارند.

“ورود کشورهای عربی در جنگ تعیین‌کننده نیست”

به باور این کارشناس امور خاورمیانه وضعیت فعلی نوعی “آتش‌بس شکننده” است؛ آتش‌بسی محدود و مشروط که هر لحظه ممکن است شعله‌های جنگ را دوباره روشن کند.

امیر اما تاکید دارد که این اقدام هرچه هم که باشد آن طور که ترامپ آن را “ضربه آرام عاشقانه “توصیف کرده نیست.

او همچنین درباره تغییر موضع کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نسبت به جنگ ایران می‌گوید این کشورها ابتدا تلاش کردند بی‌طرف بمانند و اجازه استفاده از خاک خود علیه ایران را ندهند، اما پس از حملات موشکی جمهوری اسلامی، به‌ویژه به امارات و عربستان، اکنون بیش از گذشته به آمریکا نزدیک شده‌اند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

او در پایان صحبت‌های خود تاکید می‌کند ورود و یا دخالت کشورهای عربی در روند جنگ تعیین‌کننده نخواهد بود، اما نباید تاثیر آن را دست‌کم گرفت.

با وجود این که تعداد پزشکان در آلمان بیش از هر زمان دیگری است، بسیاری از کلینیک‌ها به‌ویژه در مناطق روستایی این کشور به پزشکان مهاجر وابسته هستند. دلایل این موضوع متعدد است و بهبودی سریعی در این وضعیت پیش‌بینی نمی‌شود.کانال اول تلویزیون آلمان در گزارشی به موضوع کمبود پزشک در این کشور و علل وابستگی رو به رشد آن به پزشکان خارجی پرداخته است.

ماتیاس ووت، مدیر کلینیک هارتس در کوئدلین‌بورگ (Quedlinburg) آلمان در شرح این موضوع می‌گوید: «بدون پزشکان خارجی، بخش بزرگی از بیمارستان‌های آلمان دیگر قادر به فعالیت نخواهند بود.»

حدود یک‌سوم کادر پزشکی کلینیک او را مهاجران تشکیل می‌دهند. چنین آماری، به‌ویژه در خارج از شهرهای بزرگ، مدت‌هاست که به یک امر عادی تبدیل شده است.

به گفته او، در حال حاضر بیش از ۵۰هزار پزشک فاقد تابعیت آلمانی، کمبود نیروی انسانی را جبران می‌کنند. این در حالی است که تعداد پزشکان شاغل در آلمان بیش از هر زمان دیگری است.

کریستیان کاراگیانیدیس نیز که خود متخصص مراقبت‌های ویژه و عضو کمیسیون دولتی برای اصلاحات ساختاری سیستم بیمارستانی آلمان بوده است می‌گوید: «اگر به تعداد پزشک نسبت به جمعیت نگاه کنیم، آلمان به همراه اتریش در صدر جدول جهانی قرار دارند. این یعنی در مجموع، ما در واقع بیش از حد نیاز، پزشک در اختیار داریم.»

اشتغال پاره‌وقت کمبود پزشک را تشدید می‌کند

با این حال به گفته کریستیان کاراگیانیدیس، ساختار ناکارآمد بیمارستان‌ها باعث می‌شود که آلمان نتواند با وجود تراکم بالای پزشک در حال حاضر حدود ۶هزار پست خالی در کلینیک‌ها را پر کند: «ما در آلمان متأسفانه با پدیده همزمان خدمات بیش از حد، خدمات ناکافی و خدمات نادرست مواجه هستیم.»

او وجود یک‌هزار و ۷۰۰ بیمارستان در سراسر کشور را در مقایسه با استانداردهای بین‌المللی “بسیار زیاد” می‌داند و در عین حال یادآور می‌شود که با این حال، در برخی مناطق روستایی آلمان کمبود پزشک وجود دارد.

اما به باور او، کمبود پرسنل تنها ریشه در ساختار بیمارستان‌ها ندارد بلکه نرخ اشتغال پاره‌وقت نیز در اینجا‌ نقش ایفا می‌کند.

نرخ اشتغال پاره‌وقت در سال‌های اخیر در آلمان افزایش یافته است. در سال ۲۰۲۲، حدود یک‌سوم کادر پزشکی به صورت پاره‌وقت کار می‌کردند و طبق محاسبات نظام پزشکی آلمان، این یعنی برای پر کردن هر پست پزشکی، باید ۱.۲ پزشک در نظر گرفته شود.

علاوه بر این، دستورالعمل‌های ایمنی کار سخت‌گیرانه‌تر شده، نسل‌های پرجمعیت ‌پیشین در حال بازنشستگی هستند و پزشکان بخش زیادی از زمان خود را صرف امور اداری و بوروکراسی می‌کنند.

شیفت‌های طولانی و پیش‌داوری‌های مکرر

اینا ویاروکینا، پزشک دستیار در بخش مراقبت‌های ویژه در کوئدلین‌بورگ، روزانه چندین ساعت را صرف ثبت پرونده‌ها و کارهای اداری می‌کند.

این پزشک ۴۵ ساله هفت سال پیش از بلاروس به آلمان آمد. او که در بلاروس حقوق‌‌ ماهیانه‌اش حدود ۱۷۰ یورو بود سرانجام برای فراهم کردن زندگی بهتر برای خود و دو دخترش همسر و وطنش را ترک کرد و در اواخر دهه ۳۰ سالگی خود زبان آلمانی را آموخت.

کار از این پزشک توان زیادی می‌گیرد و او که مرتبا هفته‌های کاری شش‌روزه با شیفت‌های طولانی و مسئولیت‌های سنگین را پشت سر می‌گذارد در این مسیر باید از سدهای زبانی نیز عبور کند.

او می‌گوید، بارها در محیط کار با “نژادپرستی روزمره” مواجه شده است: «یک بار یک بیمار اگرچه مستقیما به من نگفت، اما به پرسنل پرستاری گفت که می‌خواهد یک پزشک آلمانی او را معالجه کند. من پاسخ دادم: مشکلی نیست، اما اگر چنین چیزی می‌خواهد، باید منتظر بماند.»

اصلاحات بیمارستانی؛ راهگشا یا چالش‌برانگیز؟

کانال اول تلویزیون آلمان در گزارش خود می‌نویسد، در درازمدت، به‌ویژه بیمارستان‌های کوچک به متخصصان مهاجری مانند اینا ویاروکینا وابسته خواهند ماند.

وضعیت آموزشی در ایالت زاکسن-آنهالت مؤید این موضوع است. ماتیاس ووت، مدیر کلینیک هارتس در کوئدلین‌بورگ می‌گوید: «فقط ۳۰ درصد از کسانی که در اینجا پزشک می‌شوند، در همین ایالت می‌مانند.»

بقیه به گفته او، پس از دانشگاه به ایالت‌های دیگر مهاجرت کرده یا به بخش‌های اداری می‌روند.

کریستیان کاراگیانیدیس، کارشناس بهداشت در آلمان اصلاحات بیمارستانی مصوب سال ۲۰۲۴ را ابزاری برای مهار کمبود پرسنل در آینده می‌بیند؛ اصلاحاتی بر این مبنا که امکانات درمانی در تعداد کمتری بیمارستان متمرکز شود تا نیاز به پرسنل کاهش یابد.

این اصلاحات قرار است تا سال ۲۰۳۰ به طور کامل اجرا شود. با این حال، بسیاری از مدیران بیمارستان‌ها با تردید به این موضوع می‌نگرند؛ چرا که علاوه بر کمبود پرسنل، بودجه‌های محدود نیز به بسیاری از کلینیک‌ها فشار می‌آورد.

به همین دلیل، در آینده نیز به‌ویژه در کلینیک‌های خارج از شهرهای بزرگ آلمان، نیاز به پزشکان خارجی همچنان مبرم خواهد ماند.

نیویورک‌تایمز گزارش داد از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، میان رهبران سیاسی آلمان و نهادهای اطلاعاتی این کشور بر سر نحوه هشدار دادن درباره خطر حملات وابسته به تهران اختلاف نظر به‌وجود آمده است.به گزارش نیورک‌تایمز از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، میان دفتر صدراعظم، وزارت کشور و نهادهای اطلاعاتی آلمان بر سر شدت تهدیدهای منتسب به ایرانشکاف ایجاد شده است. فریدریش مرتس، صدراعظم و الکساندر دوبرینت، وزیر کشور در مواضع علنی، خطر حملات احتمالی در خاک آلمان را بیشتر در حد احتمال توصیف کرده‌اند، اما شماری از مقام‌های اطلاعاتی، به‌ویژه در سطح ایالت‌ها، این تهدید را بسیار ملموس‌تر و فوری‌تر می‌دانند.

شکاف میان برلین و نهادهای امنیتی

نیویورک‌تایمز به نقل از مقام‌های آلمانی گزارش داد، مقام‌های اطلاعاتی نگران‌اند که اگر دولت لحن هشدارها را بیش از حد ملایم نگه دارد، افکار عمومی خطر را جدی نگیرد. در مقابل، مقام‌های سیاسی بیم دارند که هشدار شدیدتر، خود به تشدید فضای تهدید و اضطراب منجر شود.

نیویورک‌تایمز می‌نویسد همین اختلاف، به تنش میان مقام‌های فدرال و ایالتی دامن زده است. به‌ویژه مسئولان اطلاعاتی در ایالت‌ها، که به محل‌های بالقوه تهدید نزدیک‌ترند، احساس می‌کنند ارزیابی آنها در سطح سیاسی به‌درستی بازتاب پیدا نمی‌کند. حتی در درون جامعه اطلاعاتی نیز این نگرانی وجود دارد که برخی نهادهای فدرال بیش از حد به دفتر صدراعظم نزدیک شده‌اند و در برابر چارچوب سیاسی دولت، مقاومت کافی نشان نمی‌دهند.

هدف‌ها و شیوه عمل

این گزارش می‌گوید مقام‌های آلمانی درباره یک نکته اتفاق نظر دارند: ایران در سال‌های اخیر تلاش خود برای پیشبرد حملات و عملیات خرابکارانه در آلمان را افزایش داده است. حتی پیش از آغاز جنگ نیز حدود ۵۰ طرح مشکوک مرتبط با شبکه‌های وابسته به ایران در آلمان شناسایی شده بود و این شبکه‌ها همچنان فعال‌اند.

اهداف اصلی، بنا بر این گزارش، نهادهای یهودی، مخالفان جمهوری اسلامی و برخی منافع آمریکایی و اسرائیلی در آلمان هستند. از جمله به حمله شبانه ماه گذشته به یک رستوران اسرائیلی در مونیخ اشاره شده که در آن، مهاجمان شیشه‌ها را شکستند و مواد انفجاری به داخل پرتاب کردند، هرچند کسی زخمی نشد.

گروهی که مسئولیت این حمله و چند حمله دیگر در اروپا را بر عهده گرفته، “حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه” نام دارد. این گروه مدعی انجام بیش از ده حمله مشابه در اروپا شده است. به گفته مقام‌های آلمانی، شواهدی به‌دست آمده که نشان می‌دهد این گروه پیش‌تر از حمایت مالی و پشتیبانی مرتبط با تهران برخوردار بوده است.

نیویورک‌تایمز همچنین می‌نویسد سرویس‌های ایرانی بیش از گذشته از عاملان نیابتی استفاده می‌کنند؛ روشی که به‌جای به‌کارگیری مستقیم نیروهای خود، بر جذب افراد از شبکه‌های تبهکاری تکیه دارد. به گفته مقام‌های کنونی و پیشین آلمان، این روش هم ارزان‌تر است و هم اثبات پیوند مستقیم میان عاملان و حامیان آنها را دشوارتر می‌کند.

نگرانی از گسترش تهدید در داخل آلمان

در بخش دیگری از این گزارش آمده است تهدید فقط متوجه نهادهای یهودی نیست و ایرانیان مخالف جمهوری اسلامی در آلمان نیز زیر فشار قرار دارند. مقام‌های آلمانی گفته‌اند ماموران اطلاعاتی ایران در تجمع بزرگ مخالفان حکومت در مونیخ حضور داشته‌اند و بعدتر برخی شرکت‌کنندگان را با اشاره به اطلاعات مربوط به خانواده‌هایشان در داخل ایران، تهدید یا حتی هدف حمله فیزیکی قرار داده‌اند.

به نوشته نیویورک‌تایمز، مجموعه این تحولات نشان می‌دهد جنگ ایران فقط یک بحران خارجی برای اروپا نیست، بلکه به یک چالش امنیت داخلی برای کشورهایی مانند آلمان هم تبدیل شده است. اختلاف اصلی در برلین دیگر بر سر اصل تهدید نیست، بلکه بر سر این است که دولت تا چه اندازه باید این خطر را علنی، صریح و هشدارآمیز توصیف کند.

ایالات متحده مهم‌ترین شریک تجاری آلمان است. با این حال، صادرات به آمریکا همچنان به‌طور قابل‌توجهی در حال کاهش است. یکی از کارشناسان با اشاره به آمار ماه مارس، از “سقوط” سخن گفته است. نشانه‌ای از بهبود نیز دیده نمی‌شود.صادرات شرکت‌های آلمانی به بازار آمریکا در ماه مارس سال ۲۰۲۶ به شدیدترین شکل از زمان بحران کرونا در شش سال پیش کاهش یافت. اداره آمار فدرال آلمان اعلام کرد صادرات به بزرگ‌ترین اقتصاد جهان نسبت به ماه مشابه سال گذشته ۲۱٫۴ درصد کاهش داشته است.

آخرین بار که کاهش شدیدتری ثبت شده بود به ژوئن ۲۰۲۰ برمی‌گردد؛ زمانی که همه‌گیری کرونا اختلالات گسترده‌ای ایجاد کرده بود و صادرات ۲۷٫۴ درصد افت کرده بود. همچنین در مقایسه با فوریه نیز صادرات به آمریکا با کاهش قابل‌توجه ۷٫۹ درصدی به ۱۱٫۲ میلیارد یورو رسید.

با وجود این، آمریکا همچنان مهم‌ترین بازار خارجی صنعت آلمان باقی مانده است. صنعت آلمان در ماه مارس برخلاف انتظار سفارش‌های زیادی دریافت کرد، اما عمدتاً از منطقه اتحادیه اروپا بوده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

توماس گیتسل، اقتصاددان ارشد بانک VP، کاهش تقاضا از سوی آمریکا را نتیجه مستقیم سیاست‌های تعرفه‌ای دونالد ترامپ دانست و گفت این سیاست‌ها “آثار ترمزکننده آشکاری” بر جا گذاشته‌اند.

سباستین دولین، مدیر علمی مؤسسه اقتصاد کلان و پژوهش‌های چرخه اقتصادی (IMK)، نیز از “فروپاشی چشمگیر صادرات آلمان به آمریکا” سخن گفت. او افزود: «صادرات به ایالات متحده در مقایسه سالانه بیش از یک‌پنجم کاهش یافته؛ افتی که از نظر تاریخی معمولاً فقط در دوران بحران‌های شدید مانند اوج همه‌گیری کرونا دیده می‌شود.» او تأکید کرد: «پیامدهای مخرب سیاست‌های ترامپ را می‌توان به‌وضوح در اینجا مشاهده کرد.»

مؤسسه اقتصاد جهانی کیل (IfW) همچنین به کاهش شدید ارزش دلار اشاره کرد. این مسئله باعث گران‌تر شدن کالاهای وارداتی آلمان در آمریکا شده و توان رقابتی آن‌ها را کاهش داده است. در حال حاضر هر یورو حدود ۱٫۱۷۴۵ دلار ارزش دارد که نسبت به یک سال قبل حدود پنج درصد افزایش نشان می‌دهد.

بیشتر بخوانید: بازار پراهمیت آمریکا برای آلمان؛ آمارها چه می‌گویند

ادامه اختلافات تجاری و تعرفه‌ای

کارشناسان انتظار ندارند که تجارت با آمریکا به‌زودی بهبود یابد، به‌ویژه اینکه ترامپ تهدید کردهتعرفه واردات خودرو از اتحادیه اروپا را افزایش خواهد داد.

این تعرفه‌ها ممکن است از ۱۵ درصد به ۲۵ درصد برسند و تجارت مهم خودروسازان اروپایی با آمریکا را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهند. نیلز یانسن، کارشناس اقتصادی IfW، گفت این اقدام موقعیت رقابتی تولیدکنندگان اروپایی را در برابر شرکت‌های سایر کشورها تضعیف خواهد کرد.

بیشتر بخوانید: واکنش اتحادیه اروپا به اعلام تعرفه ۲۵ درصدی از سوی ترامپ

هنوز مشخص نیست که این تعرفه‌های جدید تا چه اندازه و در چه زمانی اجرا خواهند شد. با این حال، این کارشناس تأکید کرد: «حتی اعلام احتمال وضع تعرفه‌های جدید نیز باعث افزایش نااطمینانی در سیاست تجاری شده و در نتیجه رشد اقتصادی را تضعیف می‌کند.»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

ترامپ همچنین اتحادیه اروپا را تهدید کرده است که اگر تا ۴ ژوئیه به تعهدات خود در توافق تجاری مشترک عمل نکند، تعرفه‌ها را به‌طور قابل‌توجهی افزایش خواهد داد. او گفت روز پنجشنبه ۷ مه (۱۷ اردیبهشت) با اورزولا فون‌درلاین، رئیس کمیسیون اروپا، گفت‌وگو کرده و این ضرب‌الاجل را تعیین کرده است.

اتحادیه اروپا در تابستان ۲۰۲۵ با آمریکا بر سر یک توافق تجاری به تفاهم رسیده بود. در این توافق، از جمله مقرر شد تعرفه واردات خودرو از اتحادیه اروپا از ۲۷٫۵ درصد به ۱۵ درصد کاهش یابد؛ هرچند این رقم همچنان چند برابر بیشتر از سطح قبلی بود.

فون‌درلاین در نخستین واکنش خود اعلام کرد که نسبت به کاهش تعرفه‌ها میان اتحادیه اروپا و آمریکا تا اوایل ژوئیه “پیشرفت‌های خوبی” حاصل شده است.

دونالد ترامپ به اتحادیه اروپا تا چهارم ژوئیه مهلت داد تا توافق‌ گمرگی که پیش از این با آمریکا بسته بود را به مرحله اجرا برساند. او تهدید کرد که در غیر این صورت بلافاصله تعرفه‌های گمرکی را افزایش خواهد داد.دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا که پیش از این مدعی شده بود، اتحادیه اروپا به توافق تجاری که پیش‌تر میان دو طرف نهایی شده بود پایبند نیست در پیامی در شبکه تروث سوشال این اتحادیه را تهدید کرده است.

او در این پیام به اتحادیه اروپا تا ۲۵۰مین سالروز تأسیس ایالات متحده در چهارم ژوئیه مهلت داده تا تعهدات خود در زمینه این توافق تعرفه‌ای را انجام دهد.

ترامپ تهدید کرد که در غیر این صورت تعرفه‌ها “بلافاصله به سطح بسیار بالاتری افزایش خواهند یافت.”

این تهدید پس از آن مطرح شد که ترامپ گفت‌، “گفت‌‌وگوی بسیار خوبی” با اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا در این زمینه داشته است.

فون در لاین نیز در بیانیه‌ای از مکالمه تلفنی “بسیار خوب” با رئیس‌جمهور آمریکا سخن گفت و افزود، هر دو طرف کماکان بر پایبندی دوجانبه به اجرای کامل توافق‌نامه تجاری تاکید دارند.

این سیاستمدار ۶۷ ساله اروپا افزود: «پیشرفت‌های خوبی در جهت کاهش تعرفه‌ها تا اوایل ژوئیه در حال انجام است.»

پیشینه تهدید ترامپ

هفته گذشته دونالد ترامپ اتحادیه اروپا را متهم کرده بود که به طور کامل به توافق گمرکی مذاکره‌شده پایبند نیست و به همین دلیل قصد دارد، تعرفه واردات خودرو و کامیون از اتحادیه اروپا به ایالات متحده را از ۱۵ درصد به ۲۵ درصد افزایش دهد.

چنین افزایش تعرفه‌ای بیش از همه به اقتصاد آلمان ضربه خواهد زد.

ترامپ در پست خود جزئیات بیش‌تری درباره اینکه در صورت عدم تصویب توافق‌نامه تجاری تا آن زمان، دقیقا کدام تعرفه‌ها را از تابستان افزایش خواهد داد، ارائه نکرد.

آنچه مورد توافق اتحادیه اروپا و آمریکا قرار گرفت

در میانه ماه اوت سال گذشته، رئیس‌جمهور آمریکا و اورزولا فون در لاین در چارچوبی بر سر تعیین سقف ۱۵ درصدی برای بیش‌تر کالاهای وارداتی از اتحادیه اروپا به آمریکا به توافق رسیده بودند. این نرخ قرار بود برای خودروها و قطعات خودرو از اروپا نیز اعمال شود.

در مقابل، اتحادیه اروپا متعهد شده بود تعرفه‌های خود بر کالاهای صنعتی آمریکا را حذف کند و دسترسی محصولات کشاورزی آمریکا مانند گوشت خوک و لبنیات را به بازار خود آسان‌تر سازد.

بیشتر بخوانید: توافق تجاری بزرگ میان آمریکا و اتحادیه اروپا

طبق ثبت فدرال ایالات متحده، در چارچوب توافق‌نامه تجاری ماه اوت، سقف تعرفه ۱۵ درصدی برای خودروها، کامیون‌های سبک و قطعات خودرو که از اتحادیه اروپا به آمریکا وارد می‌شوند، در نظر گرفته شده است. این در حالی است که کامیون‌های متوسط و سنگین به‌طور کلی مشمول تعرفه ۲۵ درصدی هستند.

سایر تهدیدهای گمرکی ترامپ در جریان مناقشه بر سر گرینلند و همچنین بلاتکلیفی ناشی از یک حکم دادگاه که بسیاری از تعرفه‌های ایالات متحده را غیرقانونی اعلام کرده بود، روند اجرای این توافق گمرکی را با کندی مواجه کرده بودند.

پارلمان اروپا در ماه مارس اعلام کرده بود، قصد دارد اجرای ادامه این توافق با ایالات متحده را مشروط به شرایطی سخت‌گیرانه کند. اکثراً نمایندگان به این تصمیم رای مثبت دادند. همچنین برای اجرایی شدن نهایی، کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیز باید با مقررات مربوطه موافقت کنند.

واکنش اتحادیه اروپا چگونه خواهد بود

برای اجرایی شدن این طرح، کشورهای عضو نیز باید با مقررات مربوطه موافقت کنند. اخیرا در میان مقامات اتحادیه اروپا، خوش‌بینی محتاطانه‌ای نسبت به دستیابی زودهنگام به توافق با ایالات متحده شکل گرفته است.

مذاکره‌کنندگان پارلمان، کشورهای عضو و کمیسیون اروپا شامگاه چهارشنبه ششم مه (۱۶ اردیبهشت) در بروکسل به منظور بررسی این مسئله گردهم آمدند، اما نتوانستند به اتفاق نظر برسند. دور بعدی و نهایی مذاکرات برای سه‌شنبه ۱۹ مه برنامه‌ریزی شده است.

پس از آن، پارلمان اروپا می‌تواند در نشست علنی خود در ماه ژوئن، رأی نهایی را درباره کاهش تعرفه‌های وعده داده شده بر کالاهای وارداتی از آمریکا صادر کند. از این رو، به نظر می‌رسد این جدول زمانی قابل اجرا باشد.

در همین حال کمیسیون اروپا و کشورهایی مانند آلمان در جریان مذاکرات فشار می‌آورند که اتحادیه اروپا باید هرچه سریع‌تر به وعده‌های خود در قبال ترامپ عمل کند.

اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا اخیرا بارها خطاب به طرف‌های مختلف تکرار کرده است: «توافق، توافق است.»

او با بیان این که “جوهره این توافق، رفاه، قواعد مشترک و قابل اعتماد بودن است” گفته است، اگر دونالد ترامپ تعرفه‌های اعمال‌شده بر خودروهای وارداتی از اتحادیه اروپا را به صورت یک‌جانبه افزایش دهد، این اتحادیه نیز برای “هر سناریویی” آمادگی دارد.

از سوی دیگر، به‌ویژه سوسیال‌دموکرات‌ها، بخش‌هایی از لیبرال‌ها و سبزها در پارلمان اروپا تأکید دارند که توافقات تجاری با ایالات متحده نباید برای همیشه معتبر بمانند.

در روزهای اخیر بحث‌های شدیدی بر سر تعیین یک “تاریخ انقضا” برای این‌گونه توافق‌ها در جریان بوده تا امکان مذاکره مجدد با دولت بعدی آمریکا فراهم باشد.